Een liefdesfilm, ja, maar eerst een film over auto’s. Met Een man en een vrouw signeert Claude Lelouch in 1966 een verhaal over weduwnaars die zich opnieuw opbouwen… gedragen door een Ford Mustang rallyauto, een GT40 Ford France en enkele van de mooiste beelden van wegen en circuits die ooit in de Franse cinema zijn gefilmd.
Een minimaal scenario, een autocoureur in het hart van het verhaal
Anne is script-girl, weduwe van een stuntman. Jean-Louis is autocoureur, ook weduwnaar. Ze hebben elk een kind dat ze elke zondagavond in een internaat in Deauville achterlaten. Op een dag mist Anne haar trein. De directeur stelt voor om met een andere ouder van een leerling terug naar Parijs te gaan: Jean-Louis, die met de auto vertrekt.
De rest zijn heen en weer ritten tussen Parijs, Deauville, de circuits en de assistentieparken. Lelouch filmt niet alleen een ontmoeting, hij filmt het leven van een professionele coureur in het midden van de jaren ’60: tests, rally Monte-Carlo, afstellingen op het circuit, scènes aan de kust… met op de achtergrond het alomtegenwoordige risico van de race. Ford France stelt de productie verschillende auto’s ter beschikking, waaronder twee Mustangs en een Ford GT40 Mk1, chassis P/1007.
Vanaf het begin is de auto dus geen decor. Het is het beroep van de held, zijn identiteit, wat een permanente bedreiging voor zijn liefdesleven met zich meebrengt. En Lelouch zal zich baseren op drie belangrijke “mechanische personages”: de weg Parijs–Deauville, de Mustang nr. 184 van de Monte-Carlo, en de GT40 van Ford France op het circuit van Montlhéry.
De Mustang 184: de ster van de Monte-Carlo en van de film
In de verbeelding van de liefhebbers is Een man en een vrouw vooral een Mustang die de Monte-Carlo in de sneeuw aanvalt, geflankeerd door nr. 184 en de kleuren van Ford France. Deze auto is geen simpele “prop” van de cinema: het is een echte rallyauto.
De Mustang 184 is ingeschreven voor de 11e Rally Monte-Carlo 1966 door het team van Ford France, met Henri Greder en Martial Delalande achter het stuur. Dezelfde auto, dezelfde livery, hetzelfde nummer voor de opnames, Lelouch profiteert van de aanwezigheid van de auto in de race om authentieke beelden te draaien, met een camera aan boord, besneeuwde wegen, assistentie uit die tijd. Enkele aanvullende shots worden buiten de speciale etappes opgenomen, maar het DNA is dat van de echte Monte-Carlo.
Technisch gezien gaat het om een Mustang V8 uit het midden van de jaren ’60 (4,7 L, type 289 ci), voorbereid voor de rally: versterkingen van de carrosserie, aangepaste ophangingen, navigatieapparatuur, extra koplampen. Het beeld is sterk: de Amerikaanse pony car, symbool van brute kracht, geconfronteerd met de smalle en glibberige wegen van de Alpen. Waar veel films race-sequenties in een studio in elkaar knutselen, blijft Een man en een vrouw trouw aan de realiteit van een officieel Ford-programma.
De originele Mustang 184 is verdwenen – net als de meeste Ford France Mustangs uit die tijd – maar haar beeld blijft leven via miniaturen, replica’s en gespecialiseerde artikelen. Gepassioneerden hebben zelfs een 184 “spec Monte-Carlo” gerecreëerd, met exacte livery, rolkooi, instrumentatie en Cibié-koplampen uit die tijd, speciaal ontworpen ter ere van de film en Ford France.
De Ford GT40 P/1007: het wapen van Ford France dat door de cinema ging
Als de Mustang 184 de rallytoon van de film zet, blijft de meest mythische auto die aan Een man en een vrouw is verbonden de Ford GT40 Mk1 chassis P/1007. En hier veranderen we duidelijk van universum: we gaan van de rally GT naar de oorlogsmachine die voor Le Mans is ontworpen.
Het GT40-programma begint begin jaren ’60 om Ford in staat te stellen Ferrari te verslaan in Le Mans; de GT40’s zullen uiteindelijk de race van 1966 tot 1969 winnen. Chassis P/1007 is het tweede exemplaar dat aan Ford France wordt geleverd, voltooid op 28 augustus 1965, in gebroken witte livery met een brede donkerblauwe band omzoomd met rode strepen: de beroemde kleuren van Ford France.
Voordat het een racewapen wordt, maakt P/1007 eerst de ronde van de salons (Monza, Parijs). Vervolgens gebruikt Lelouch het voor een scène in Een man en een vrouw, in handen van Jean-Louis Trintignant, die zelf de neef is van coureur Maurice Trintignant. De auto is al een echte competitieauto: buizenchassis, lage carrosserie van 1,02 m hoog, V8-motor van 4,7 L in centrale achterpositie, meer dan 300 pk, handgeschakelde versnellingsbak met 5 versnellingen. Een technische fiche die, voor die tijd, bijna sciencefiction is.
In 1966 gaat P/1007 serieus aan de slag: 1000 km van Monza, Targa Florio, 1000 km van Parijs naar Montlhéry, 24 uur van Le Mans onder de kleuren van Ford France, met gedurende het seizoen coureurs zoals Guy Ligier, Jo Schlesser of Henri Greder. :contentReference[oaicite:6]{index=6} Het behaalt verschillende opmerkelijke resultaten, waaronder overwinningen in Montlhéry, voordat het hard crasht tijdens de 1000 km van Parijs en opnieuw wordt opgebouwd. Later voegt het zich bij de collectie van Pierre Bardinon, en vervolgens bij de zeer exclusieve kring van de meest gewilde historische GT40’s.
Een aangename bijzonderheid: in tegenstelling tot de Mustangs uit de film, heeft de GT40 P/1007 overleefd. Ze bestaat nog steeds, met haar gecertificeerde Ford France-historie en haar passage op het scherm als mythische bonus.
Montlhéry: het circuit dat de GT40 verheft
Het is onmogelijk om over de GT40 van de film te praten zonder haar meest spectaculaire speelveld te noemen: het Autodrome van Linas-Montlhéry. Geopend in 1924 ten zuiden van Parijs, omvat de site een 2,5 km lange verhoging van de snelheid en een kronkelig wegtrace in het bos. Al in de jaren ’20 en ’30 wordt het circuit een recordlaboratorium: tot 86% van de wereldrecords voor uithoudingsvermogen worden daar gebroken tussen 1925 en 1939.
Voor een regisseur is het moeilijk om een beter decor te dromen dan een betonnen ovaal met parabolische bochten, ontworpen om meer dan 200 km/h te bereiken aan de top van het circuit. De GT40 P/1007 heeft daar “echt” gereden, onder andere de Coupe de Paris en de Coupe du Salon gewonnen, voordat ze crashte tijdens de 1000 km van Parijs in 1966.
In 2020 heeft het Autodrome trouwens een expliciete hommage aan de film georganiseerd, met een Mustang en een GT40 die met volle snelheid over het natte circuit surfen, onder het oog van Claude Lelouch die 55 jaar later de scène opnieuw speelt. Dit toont aan hoezeer de ontmoeting tussen dit circuit en deze auto’s nu deel uitmaakt van de Franse autocultuur.
Weg, circuit, regen: de manier van Lelouch om auto’s te filmen
Wat opvalt bij het opnieuw bekijken van Een man en een vrouw, is de manier waarop Lelouch de mechanica filmt. Geen overmatige knipwerk of geknipt montage: hij laat de auto in het kader leven.
- Op de weg wordt de Mustang een echte rijdende salon: we zien de handen op het stuur, de versnellingspook, de voorruit die door de regen wordt geveegd, de kilometers die voorbijgaan op natte nationale wegen.
- In de rally geeft de camera aan boord de bewegingen van de carrosserie, het gewicht van de V8, de correcties van de lijn op de sneeuw weer.
- Op het circuit plakt de GT40 aan het beton van Montlhéry, met lange shots om de snelheid, de centrifugale kracht, het gebrul van de V8 dat weerklinkt op de lege tribunes te voelen.
De muziek van Francis Lai, alomtegenwoordig, verdringt nooit het geluid van de motoren; ze voegt zich bij de mechanica in plaats van ze te vervangen. En omdat Jean-Louis beroepsmatig coureur is, vertelt elke scène met een auto ook iets over zijn gemoedstoestand: vertrouwen, risico’s nemen, vermoeidheid na een rally, spanning voor een vertrek.
Een sleutel film voor de Franse autocultuur
Bijna zestig jaar later blijft Een man en een vrouw een belangrijke mijlpaal voor wie geïnteresseerd is in de geschiedenis van de auto in Frankrijk:
- het documenteert de aanwezigheid van Ford France in de competitie in de jaren ’60, tussen rally Mustang en circuit GT40;
- het toont het Autodrome van Montlhéry in actie, terwijl het vandaag vooral wordt gebruikt voor historische evenementen en UTAC-tests;
- het heeft bijgedragen aan de mythe van de GT40 en de Mustang in het Hexagone, lang voordat de posters van Le Mans 66 of moderne videogames verschenen.
Het is ook een van de weinige Franse films waarin de autoliefde niet wordt geparodieerd: we zien auto’s die deelnemen aan echte rally’s, een echt circuit, en een coureur voor wie de race geen gadget is, noch een simpele achtergrond, maar een beroep met de bijbehorende risico’s, obsessies en tegenstrijdigheden.
Voor een autoliefhebber is Een man en een vrouw dus meer dan een filmklassieker: het is een waardevol archiefstuk over het tijdperk van Ford France, de Mustang 184, de GT40 P/1007 en het Autodrome van Montlhéry. Een film om opnieuw te bekijken, niet alleen voor de dialogen en de muziek, maar voor wat het heel concreet zegt over de race en de auto’s die dit decennium hebben gemarkeerd.
